De workshopmiddag, op zaterdag 14 maart bestond uit twee gelijke delen. Eerst een inhoudelijke talk van scriptcoach en scenarioschrijver Rogier de Blok, gevolgd door een interactief speeddate-gedeelte waarin bezoekers in gesprek konden gaan met een groep ervaren professionals uit het werkveld.

Rogier werkte vijf jaar als Consulent Speelfilm bij het Nederlands Filmfonds, waar hij honderden filmplannen beoordeelde van zowel debutanten als gevestigde makers als Halina Reijn, Mees Peijnenburg, Mike van Diem, Ena Sendijarević en Sam de Jong. Wat hij in die jaren leerde over wat een filmplan sterk maakt, en waarom ze zo vaak stranden, deelde hij die middag openhartig met een zaal vol beginnende makers.

📸 Floor Lieskamp

Hoe kijkt het Filmfonds naar jouw idee?

Voordat je een filmplan indient, is het goed te weten welke criteria er eigenlijk aan ten grondslag liggen. Rogier legt uit dat het Filmfonds kijkt naar een samenhangend geheel van de volgende elementen: originaliteit, persoonlijke urgentie, maatschappelijke urgentie, authenticiteit, publieksvisie, het creatieve team, zeggingskracht (thematiek, structuur, personages) en cinematografische kwaliteit. Cruciaal daarbij is dat het Filmfonds deze elementen nooit los van elkaar beoordeelt.

Er is geen checklist die je punt voor punt kunt afvinken. Welke factoren doorslaggevend zijn, verschilt per filmplan. Na vijf jaar als consulent zag Rogier bepaalde fouten keer op keer terugkomen. Zo’n zestig procent van de afwijzingen had te maken met één fundamenteel probleem. Dat klinkt eenvoudig, maar in de praktijk blijkt het verrassend moeilijk.

Twee veelgemaakte fouten

Rogier illustreerde het aan de hand van een fragment uit een masterclass van de Amerikaanse scenarioschrijver, regisseur en acteur Aaron Sorkin, bekend van The Social Network (2010) en The West Wing (1999-2026). Sorkin maakt een helder onderscheid tussen het beschrijven wie een personage is, en het laten zien wat een personage wil. Karaktertrekken zijn als versiering op een kerstboom: decoratief, en ze komen pas later. Wat een personage drijft, is de drijfas van het verhaal. Iemand wil iets, er staat iets in de weg, en hoe diegene dat obstakel aanpakt onthult wie ze werkelijk zijn.

“Personages hoeven hun doel niet per se te bereiken. Ze kunnen falen, maar ze moeten zo hard mogelijk hebben geprobeerd.” – Aaron Sorkin

Dit principe is overigens niet nieuw. Sorkin verwijst zelf naar Aristoteles’ Poëtica, een pamflet van nauwelijks 64 pagina’s dat al de blauwdruk legt voor wat drama vereist van een protagonist, een antagonist en een verhaallijn. Wanneer je vastloopt als schrijver, heb je vrijwel altijd een van Aristoteles’ regels gebroken. Obstakels kunnen zowel extern zijn als intern, zoals een karakterzwakte, angst of schaamte. Omdat film een visueel medium is, loont het om doelen en obstakels zo concreet en tastbaar mogelijk te maken.

Scriptcoach en scenarioschrijver Rogier de Blok

Het bipolaire landschap van de Nederlandse film

Een van de meest prikkelende inzichten van de middag had niet zozeer te maken met schrijftechniek, maar met de staat van het Nederlandse filmlandschap. Rogier schetste een beeld van twee uitersten: aan de ene kant kleine arthousefilms die nauwelijks publiek trekken, aan de andere kant commerciële films die wél bezoekers trekken maar gelaagdheid en nuance missen. Het middensegment, films die zowel toegankelijk als inhoudelijk sterk zijn, is in Nederland grotendeels onbezet terrein.

Rogier ziet dit als een enorme kans voor jonge makers. Landen als Denemarken, België en Frankrijk maken dit soort films structureel meer, en juist in turbulente tijden zijn het deze films die polarisatie overstijgen en publiek van beide kanten weten te bereiken. Zijn oproep aan beginnende filmmakers: leer van beide kampen in plaats van ze tegenover elkaar te plaatsen.Dit leidde in de zaal tot een levendig debat. Een aantal aanwezigen vroeg zich af in hoeverre het Filmfonds zelf verantwoordelijk is voor het huidige landschap. En hoe zeker kunnen we zijn dat er geen publiek is voor arthouse, nu bioscopen en platforms als Cineville juist groeien in populariteit?

Er werd ook verwezen naar de manier waarop omroepen vroeger scripts testten en hoe die logica nu nog steeds doorklinkt, ook bij streamingplatforms die scripts afmeten aan hoe lang kijkers bij de les blijven. Rogier erkende de kritiek, maar benadrukte dat hij alleen vanuit zijn eigen ervaring kon spreken. Het Filmfonds heeft inmiddels een aparte publieksafdeling die doelgroepen in kaart brengt, iets wat Denemarken al vijftien jaar doet.

De grootste winst zit in de scenariofase

Een andere boodschap die Rogier met nadruk meegaf: de grootste kwaliteitswinst in de Nederlandse film zit in de scenariofase. De beste films die hij als consulent beoordeelde, hadden ook de sterkste scenario’s. Toch gaan makers soms onder tijdsdruk, soms uit ongeduld, te snel de set op.

Hij pleit ook voor meer samenwerking tijdens het schrijven. In Nederland is het gebruikelijk dat regisseurs hun eigen scenario’s schrijven, maar Rogier zag daarin regelmatig een valkuil: regisseurs met groot talent die zichzelf tekortdeden omdat ze niet sterk genoeg waren als scenarist, of omdat ze niemand hadden bij wie ze hun werk konden testen. In omringende landen is het veel gewoner dat een regisseur samenwerkt met een scenarist, of dat twee scenaristen samen schrijven.

Het resultaat is bijna altijd beter dan wat één persoon alleen had kunnen maken. Zijn advies: bundel je krachten! Zoek mensen om je heen die genereus én eerlijk zijn, en scriptdokter je werk zelf voordat je het indient bij een fonds.

"Nothing is original. Steal from anywhere that resonates with inspiration or fuels your imagination. Select only things to steal from that speak directly to your soul. Authenticity is invaluable; originality is non-existent. It’s not where you take things from, it’s where you take them to." — Jim Jarmusch

Rogier sloot zijn presentatie af met deze quote van filmmaker Jim Jarmusch: niets is origineel, maar dat is precies het punt. Het gaat er niet om waar je dingen vandaan haalt, het gaat erom waar je ze naartoe brengt. Die gedachte sluit naadloos aan op de praktische vertrekpunten die hij daarvoor deelde voor makers die op zoek zijn naar een sterk idee.

Ezelsbruggetjes voor een goed idee

→ Welk gevoel wil je dat het publiek heeft aan het einde?
Regisseur Mike van Diem wist bij Voor de Meisjes (2025) van tevoren precies welk gevoel hij wilde oproepen: dat kijkers zich achteraf afvragen wat zíj zelf in die situatie zouden doen. Dat gevoel werd zijn kompas.

→ Neem een sterk gevoel uit je verleden als uitgangspunt
Mees Peijnenburg vertrok voor A Family (2026) vanuit zijn eigen ervaring met de scheiding van zijn ouders. Als je schrijft vanuit iets wat je zelf hebt gevoeld, heb je altijd een anker.

→ Is er een vraag die je enorm fascineert?
Een vraag waar je zelf geen antwoord op hebt, houdt je scherp en eerlijk als schrijver.

→ Is er een subcultuur die je goed kent?
Insider-kennis geeft een film authenticiteit. Denk aan films als Rietland (2025) of 3 dagen vis (2024).

→ Wat maakt je boos of woest?
Woede kan een krachtig creatief vertrekpunt zijn, zolang je het weet om te zetten naar een verhaal dat verder reikt dan het persoonlijke.

Theorie ontmoet praktijk

Na de talk volgde het interactieve gedeelte van de middag. Verspreid door de ruimte zaten professionals aan tafels, klaar om in gesprek te gaan. Naast Rogier de Blok waren dat Tamara Vuurmans (eindredacteur documentaire bij de VPRO), Jacob Dijker (story editor en scriptcoach voor beginnende makers) en dramaturg Sacha Gertsik, mede-oprichter van De Ontmoeting en productiebedrijf GROM. Ook junior producers Susan Schoonwater van N279 Entertainment, Frank Wever van New Amsterdam Film Company, Jip Sartorius van Kaap Holland Studios en Stef Bax van Dutch Filmworks schoven aan.

De speeddaters

Bij Tamara’s tafel sloten veel documentairemakers aan en stonden de ideeën en aanpak vooral centraal. Ze pitchten hun projecten, deelden in welke fase ze zaten of waar ze vastliepen en kregen directe, praktische feedback terug. Bij Rogier kwamen o.a. concrete schrijfvraagstukken aan bod, zoals korte films die te lang aanvoelen of te vol zitten met personages en plot. Wat daarbij opviel: op zulke vragen bestaat zelden één antwoord of methode.

Makers wisselden ook onderling feedback uit over wat er in je pitch deck moet staan, in het bijzijn van hun aanwezige coach. Bij Stef werd veel gevraagd naar hoe de filmindustrie in elkaar zit, maar ook zijn persoonlijke ervaringen binnen de sector waren welkom. Al met al bleef er ook ruimte voor scepsis richting fondsen, iets wat in en buiten de zaal duidelijk voort bleef leven.

Tot slot

Dit was de eerste keer dat wij een event organiseerden in dit format: een inhoudelijke talk gecombineerd met open, toegankelijke speeddates. VERS ontwikkelt momenteel allerlei nieuwe diensten voor leden, waaronder de Verse Ogen sessies. Dit is een nieuw initiatief van Jacob Dijker, eindredacteur bij VERS, waarbij beginnende makers hun werk kunnen voorleggen aan frisse, kritische blikken van buiten.

Ben je benieuwd? Houd onze nieuwsbrief en socials in de gaten voor meer interactieve workshops over filmplannen, scenarioschrijven en verwante onderwerpen, zoals de eerdere spelregiesessie in januari, georganiseerd in samenwerking met de Actor Directors Club (ADC).