Ik ben bij intimiteitscoördinatie (IC) terechtgekomen, na meer dan tien jaar in deze industrie te hebben gewerkt. Als acteur die te weinig voorbereidingstijd kreeg, en als uitvoerend producent die onrealistische budgetten overhandigd kreeg en als regie assistent regisseurs wekenlang intieme scènes zag vermijden uit schaamte of angst om het fout te doen. Die ervaringen informeren alles wat ik vandaag de dag doe.

Inmiddels zit ik in mijn derde jaar in het IC vak. In die tijd heb ik dezelfde vragen keer op keer horen terugkomen bij producenten en regisseurs. Waar in het proces stap jij dan in? Hoeveel voorbereidingstijd kost deze scène? Haalt choreograferen de spontaniteit en echtheid niet weg? En waarom vraagt het een eigen budget? Dit stuk is mijn antwoord op die vragen, in de volgorde waarin ze op een productie langskomen. Minder een uitleg, meer een terugblik op wat ik het vaakst vertel, nu ik er lang genoeg in zit om het overzicht in één keer te delen in plaats van het per productie opnieuw op te bouwen.

"Het gaat alleen om een zoen-scène"

De eerste vraag die ik stel, gaat niet over de inhoud. Die gaat naar de producent: hoe ver zijn jullie, en hoeveel tijd is er begroot voor de intieme inhoud?

Veel producenten kennen hun script goed en sturen me vooraf een lijst met de intieme scènes. Toch begint mijn werk niet bij dat lijstje, maar bij het script zelf. Een IC maakt altijd zijn eigen breakdown, en dat kan alleen door alles te lezen. In de praktijk wordt er namelijk bijna altijd iets over het hoofd gezien, of in eerste instantie niet als intiem herkend. Handelingen die niet seksueel van aard zijn, kunnen dat voor een acteur wel degelijk zijn: bij een minderjarige acteur kan in bed plassen of bij iemand op schoot zitten ongeveer net zoveel zorg vragen als een vrijpartij tussen twee volwassenen.

Voorbereidingstijd is meestal het eerste waar niet op begroot is. Terwijl het de fundering is waarop al het andere rust. Daarom kan mijn eerste vraag niet meteen over de scène gaan: ik moet eerst weten waar een project staat.

Als dat helder is kan ik met de regisseur in gesprek over de inhoud: met welke informatie zijn de acteurs gecast, wat willen de personages bereiken en hoe wil je het in beeld brengen? Wat daaruit komt, vormt de rest. In de voorbereiding vertaal ik onder meer de toon en visie van de regisseur naar de praktijk, zodat ik voor de producent in kaart breng waar het project om vraagt. Het blijft altijd maatwerk, geïnformeerd door de praktijk.

Wat de rol daadwerkelijk inhoudt

Een intimiteitscoördinator ondersteunt de regisseur, cast en crew bij het voorbereiden en uitvoeren van scènes met gesimuleerde seks, naaktheid, kussen, lichamelijke blootstelling en emotionele kwetsbaarheid. Het werk beslaat de volledige boog van voorbereiding tot uitvoering.

Mijn eerste concrete product is een script breakdown: een overzicht per scène van wat er fysiek gebeurt, hoeveel repetitietijd ik inschat, en wat er op set geregeld moet worden. Welke kledinglagen gaan er uit? Welk meubilair staat er in de scène, en klopt dat met wat de acteurs nodig hebben om de choreografie haalbaar en geloofwaardig uit te voeren? Met dat soort vragen puzzel ik voordat de draaidag begint.

In de repetitie ontwikkel ik samen met de cast de choreografie: wat raakt wat, in welke volgorde, met welke intentie. Grenzen worden vastgesteld, bewegingen worden ingestudeerd. Op de draaidag wordt er bijgestuurd, niet meer uitgevonden.

Geen twee producties vragen om dezelfde aanpak. De context is de routekaart.

Wanneer stap ik in?

Het liefst zo vroeg mogelijk. Idealiter spreek ik de regisseur en producent al voordat de fondsenaanvraag wordt ingeleverd, zodat vorm en visie van de intimiteit vanaf het begin meegenomen worden in het filmplan.

In de praktijk begint de betrokkenheid van de IC in Nederland vaak pas in de draaifase. De gesprekken over eerdere betrokkenheid in de ontwikkel-, casting- en repetitiefase zijn gelukkig gaande. Want hoe eerder ik kan coördineren, hoe minder je op een draaidag verloren achter de feiten aan moet lopen.

In een scenario staat de intimiteit zelden volledig uitgeschreven, en dat is logisch: een script vraagt al om zoveel detail. Juist daarom is het waardevol om al in de ontwikkelfase een IC aan de scenarist of regisseur te koppelen. Zo wordt vroeg duidelijk wat voor soort intimiteit de regisseur voor ogen heeft, en in welke toon en mise-en-scène, en weet de producent wat hij produceert.

Maar de fase waar ik het vaakst het verschil zie maken, is de casting. Vaak wordt een IC pas ná de casting voorgesteld, en hoort een acteur de intieme vereisten, bijvoorbeeld billen in beeld tijdens een bedscène, pas als hij of zij al aan boord is. Dat is precies het moment waarop acteurs, en bij gesimuleerd huiselijk of seksueel geweld soms ook crewleden, om persoonlijke redenen afhaken. Een korte deep-dive met de regisseur vóór de casting voorkomt dat. Als de regisseur en DOP een helder, gedeeld beeld hebben van de intieme scènes, kan de casting director acteurs veel gerichter briefen, en de producent essentiële crewleden.

Vroeg instappen is geen luxe, maar noodzaak. Het is waar mijn werk daadwerkelijk begint.

Waarom dit zijn eigen tijd en budget vraagt

Intimiteit is niet anders dan dans of stunts. Intimiteitscoördinatie wordt door de zes Nederlandse cultuurfondsen erkend als specialisme, naast stuntcoördinatie en het werken met special effects: vakwerk dat specifieke expertise vereist, eigen voorbereidingstijd, en een budget dat deze scènes reflecteert.

Dit heeft praktische gevolgen. Net zoals het budget van een dans- of actiefilm weergeeft wat dat financieel vereist, kan de breakdown van intieme en mentaal zware scènes worden vertaald naar een concrete berekening van tijd en voorbereiding. Mijn achtergrond als producent betekent dat ik die voorbereiding realistisch afweeg tussen tijd en budget, om onnodige kosten te voorkomen.

Intieme scènes zijn van oudsher de scènes die worden uitgesteld. Dat herken ik uit eigen ervaring. Regisseurs stellen ze voor zich uit, waardoor acteurs zonder voldoende context worden gecast. Repetitietijd in Nederland is schaars, en de neiging om moeilijk materiaal tot het laatste moment te bewaren kost uiteindelijk elke afdeling meer. Last-minute betekent altijd meer tijd, meer geld, meer energie, minder vrijheid.

Goede voorbereiding opent allerlei nieuwe creatieve deuren

Er bestaat een hardnekkig misverstand dat het gedetailleerd voorbereiden van intieme scènes de spontaniteit wegneemt. Dat voorbereiding de waarachtigheid in de weg zou staan. In de praktijk is het tegendeel waar.

Voorbereiding doodt de chemie niet, choreografie creëert er juist de ruimte voor. Hoe helderder de grenzen en het doel van de scène, hoe meer ruimte er in de repetitie is voor onderzoek en experiment.

Wanneer je een goed georganiseerde set oploopt, voel je dat. Er hangt een focus en rust over de hele set die tastbaar is voor cast en crew, voor iedereen. Niet de zelfverzekerdheid van wie denkt dat er niets mis kan gaan, maar de kalmte van klaar zijn voor wat er ook gebeurt. Die rust is zichtbaar in de performances. Je ziet het aan hoe iedereen omgaat met het onverwachte. Regieaanwijzingen en camerabewegingen zijn vooraf al onderzocht als derde scènepartner, zodat de draaidag de plek wordt waar bijgestuurd wordt, waar de intimiteit in veiligheid opnieuw kan worden opgezocht.

Acteurs die deze voorbereiding hebben doorlopen, zeggen consequent dat dit hun favoriete scènes zijn om te draaien. Niet alleen omdat er gerepeteerd is, maar door de mate van zorgvuldigheid die de speelsheid laat terugkeren. Vertrouwen is nodig om je vrij te kunnen bewegen en je kwetsbaar op te stellen.

Dia van een presentatie gegeven aan de NAPA-NCP op 3 april 2025

De pioniers die dit vak vorm hebben gegeven

Dit werk kreeg zijn momentum vanuit de #MeToo-beweging van 2017, toen actrice Emily Meade op de set van The Deuce (HBO) vroeg om specialistische ondersteuning bij intieme en erotische scènes, een vraag die hielp een nieuw beroep vorm te geven. In de VS begonnen zelfstandigen zoals Alicia Rodis, Tonia Sina en Siobhan Richardson de rol te formaliseren, elk met hun eigen achtergrond in stuntcoördinatie, beweging, theater en belangenbehartiging voor sekswerkers. In Engeland ontwikkelde movement director Ita O'Brien via Intimacy On Set haar eigen praktijk, en was pionier bij producties zoals Sex Education (Netflix) en Normal People (BBC).

In 2018 werd HBO de eerste studio die intimiteitscoördinatie standaard maakte. In 2019 volgden andere grote studio's, en in 2020 publiceerde SAG-AFTRA formele richtlijnen. In 2021 richtten de eerste intimiteitscoördinatoren in Nederland ICNL op, en bouwden daarmee een professionele gemeenschap op basis van de internationaal ontwikkelde methodiek en standaarden.

Indirect heb ik van hen allemaal geleerd, en ik breng diezelfde zorgvuldigheid mee naar elke productie waar ik aan werk.

Yoeri van Esseveld maakt deel uit van de intimiteitscoördinatoren community in Nederland en werkt voor film, televisie, theater en commercials.