Het wijst misschien op iets breder: dat we gevoeliger zijn geworden voor schade, en meer oog hebben voor emotioneel welzijn. Dat brengt meer bewustwording, maar zorgt er ook voor dat woorden sneller uitgesproken en genormaliseerd worden.

Semantische inflatie noemt men dat: wanneer taal zoveel gebruikt wordt dat de boodschap en betekenis van woorden afneemt. Paradoxaal genoeg slijt de kracht van woorden door hun veelvuldige gebruik, en raken ze verder af van de ervaringen die ze zouden moeten dragen.

Het gaat er niet om dat we zulke woorden niet meer zouden mogen gebruiken. Maar juist doordat ze steeds vaker, ook voor het geringste, worden ingezet, verliezen ze hun kracht. Daarmee laten we iets wezenlijks liggen.

Vaak spreken we een woord uit en gaan meteen weer verder. Maar wat gebeurt er wanneer je bewust stilstaat bij zo'n woord als overprikkeld? Welke sensatie voel ik in mijn lichaam, welke omstandigheden spelen mee, dat ik dit woord kies?

Juist daar, wanneer het woord nog open ligt, kan ruimte voor helderheid ontstaan. En in die verdieping van ongemak schuilt misschien wel de kans om patronen te herkennen en te doorbreken.

Zintuigelijke waarneming voorbij woorden

Om dieper in dit denkproces te duiken, leek het me interessant om dit fenomeen via een ander medium te ontdekken. Ik kwam uit bij vriendin, fotograaf en mixed media artiest Alicia Karsonopoero. Haar manier van werken is sterk, intuïtief en gevoelsmatig: ze vangt momenten in hun eigen ritme, in hoe omgeving en timing samen een beeld vormen.

Waar ik via woorden onderzoek hoe betekenissen vervagen en uniformiteit ontstaat, onderzoekt Alicia datzelfde fenomeen in beeld. We werken los van elkaar, maar in dit project kruisen onze routes: we onderzoeken beiden hoe semantische inflatie onze belevingswereld beïnvloedt.

Fotografie & mixed media voor VERS Magazine #13: Going mental
Alicia Karsonopoero

Een hunkering naar eigenzinnigheid

Heeft versnelling met veilig willen zijn te maken? Of met angst voor het onbekende? Misschien. Maar telkens wanneer ik onvoorspelbare risico's vermijd, glijd ik terug in herhaling en verlies ik mezelf in de uniformiteit van wat bekend is. Waarom zijn we zo bang voor verschillen en verandering? Terwijl juist daar, in die veelvormigheid, iets speels en onbevangen ligt.

Ik verschuilde mij graag in uniformiteit, maar hunkerde naar eigenheid. Naar eigenzinnigheid.

En toch: zodra iemand anders wel uit die veiligheid stapt, zie ik dat meteen. Een onverwachte beweging, een stem die zich onderscheidt, een gebaar dat viraal gaat. Het zijn van die momenten die ons collectief raken, juist omdat we er iets van onszelf in herkennen. Misschien is dat dan de paradox. Ik verschuilde mij graag in uniformiteit, maar hunkerde naar eigenheid. Naar eigenzinnigheid. En dat kan ik ook in anderen waarderen, hoe verschillend we ook worden.

Semantische inflatie kunnen we in elk geval niet stoppen, taal leeft nu eenmaal. Woorden worden geboren uit de behoefte om iets nieuws te benoemen, groeien door gebruik, slijten door herhaling, sterven uit en raken door de tijd vergeten. Taal is altijd in beweging, even zo veranderlijk, net als de mens. Wat ik zelf kan doen in mijn eigen taalgebruik is bewuster luisteren, voelen en aanwezig zijn. Het biedt geen oplossing, maar misschien is dat ook niet nodig. Misschien is het al genoeg om te vertragen, en nieuwsgierig te blijven naar wat er onder onze woorden leeft. In de stille onderstroom waar het voelbaar wordt, in de weerkaatsing met de ander.▮