Er is iets opmerkelijk aan hoe Mees Peijnenburg over zijn eigen werk praat. Geen afstandelijkheid, geen beschermende laag van vakjargon. Hij praat over zijn films zoals je over mensen praat die je goed kent: met liefde, eerlijkheid, en af en toe een scherp oordeel.

Tijdens de VERS Masterclass, waar Mees in gesprek ging met filmcurator en filmcriticus Hugo Emmerzael, ontvouwde zich in anderhalf uur een portret van een maker die zijn koers niet uittekent op een kaart, maar die ieder project laat leiden door zijn eigen hartslag.

Peijnenburg, wiens nieuwste speelfilm A Family zijn wereldpremière beleefde op de Berlinale 2026, is inmiddels een vaste naam op internationale festivals. Maar dat begon heel anders. Het begon met verdwijnen.

Mees in gesprek met filmcriticus Hugo Emmerzael tijdens het Vers Film Festival 2026.
📸 Floor Lieskamp

Film als veilige haven

Filmacademie — Begin

Als kind vond Mees de wereld overweldigend. Niet als klaagzang, maar als feit. Het leven was intens, emotioneel, vol met ruis. De plek waar hij adem kon halen? Achter een lens, in de bioscoop, of thuis voor een scherm, volledig opgaand in andermans leven. “In films en in verhalen heb ik me altijd heel veilig gevoeld. in het verdwijnen in andermans leven, in andere werelden, in fantasie.”

Op dertien, veertien jaar oud kreeg hij zes films cadeau die hem raakten als een vuist: Naked van Mike Leigh, La Haine, Y Tu Mamá También, Tokyo Story. Films die hij toen niet allemaal begreep, maar die hij wél voelde. Dat voelen, is iets wat door zijn hele werkwijze loopt.

Terugkijkend op zijn tijd aan de Filmacademie Amsterdam, waar hij de jongste uit zijn klas was, is zijn voornaamste advies opvallend eerlijk. “Ga naar de Filmacademie als je wat ouder bent, verder bent, meer leven hebt. Dan heb je er zelf meer aan.” Niet omdat hij er niet klaar voor was, maar omdat hij nu weet: hoe meer leven je hebt geleefd voor je begint, hoe meer je er uit haalt.

Maar zijn jeugd op de academie was niet verspild. Integendeel. Hij schilderde lenzen in kleuren, experimenteerde met kleurverlopen, maakte dingen die niet werkten, en leerde daardoor precies wat wél werkte. Niet door succes, maar door het te durven mislukken.

Je eigen taal vinden

Cowboys janken ook — 2013

Met zijn derdejaarsfilm Wij Waren Wolven (2012) won Mees de VERS Film Award, zijn eerste echte signaal dat hij een eigen taal aan het vinden was. Met zijn afstudeerfilm Cowboys janken ook (2013) zette hij dat signaal kracht bij. Een film over onvoorwaardelijke vriendschap die op het spel wordt gezet: niet als concept, maar als gevoel dat hij zelf kende, dat bij zijn stiefbroer zat, dat hij van dichtbij had gezien. De film ging naar de Berlinale en markeerde iets wat hij pas achteraf goed kon beseffen: dit was zijn signaal naar buiten.

Maar de buitenwereld stuurt ook signalen terug, en die zijn niet altijd vriendelijk. Na de internationale festivalronde raakte hij in de vergelijkingsval. Waarom was hij niet dit, waarom niet dat, waarom zat er muziek in de film? Hugo Emmerzael legt zijn vinger precies op de zere plek: bij een maker als Mees is er nauwelijks scheiding tussen persoonlijkheid en werk. Als iemand de film bekritiseert, voelt het als een aanval op wie je bent.

Die twijfel leidde tot een kortfilm waarbij hij op de fiets naar huis, na draaidag één al wist dat hij een verkeerde keuze had gemaakt, maar niet meer terug kon. Hij ging er vol in en probeerde er kracht uit te halen. Met het gewonnen VERS Film Award-geld maakte hij daarop een nieuwe kortfilm in Noord-Frankrijk, puur om zijn eigen perspectief terug te vinden. A Hole in My Heart (2015) won de Silver Young Directors Award op Cannes, werd geselecteerd voor de Berlinale Generation 14Plus en werd de Nederlandse Oscar-inzending voor korte films.

"Door te durven iets echt te laten mislukken, vond ik mijn stem weer terug. Dan ben ik ook langzaam weer terug bij wie ik ben en wat ik vind, in plaats van wat iedereen anders ervan vindt." — Mees

Die les is eenvoudig maar zwaar om te doorleven: maak, maak, maak. Niet als mantra voor productiviteit, maar als methode om je eigen kompas te kalibreren. Elk werk, ook wat in jouw ogen is mislukt, is en blijft een bouwsteen.

Werken met acteurs: emotionele naaktheid

Regisseren — de praktijk

Vraag Mees naar zijn stijl van regisseren en hij praat meteen over kwetsbaarheid: de zijne, en die van zijn acteurs. Hij is zelf te kwetsbaar om anders te kunnen werken, zegt hij. Hij wil veiligheid op de set, geen prestatie-angst. En die veiligheid creëer je niet met regels, maar met een open en nieuwsgierige houding.

Hij auditeert en repeteert nooit met scènes uit het scenario zelf. In plaats daarvan doet hij vooral onderzoek naar de emotionele boog van zijn verhaal en het bereik van zijn acteurs — met alternatieve scènes en situaties raakt hij het gevoel alvast aan. Zo stapt een acteur op de draaidag fris een nieuwe situatie in, maar met een emotie die ze al samen hebben ontdekt, buiten de druk van een draaidag.

Tijdens het draaien kijkt Mees enkel naar de monitor voor technische checks, maar daarna kiest hij bewust positie naast zijn cameraman om op de beleving van zijn acteurs te focussen. Ogen liegen niet. Ze zijn de plek waar de poëzie zit, zegt hij. De plek waar de film eigenlijk gemaakt wordt.

Op het gebied van intimiteitsscènes is hij opvallend open. Bij Geen koningen in ons bloed (2015) werkte hij nog zonder intimiteitscoördinator, dat was de norm van die tijd, maar bij A Family was die er wel, en dat maakte een groot verschil. Een scène die hij in eerste instantie anders had bedacht, werd omgegooid omdat een acteur de ruimte kreeg aan te geven dat deze zich niet comfortabel voelde.

Resultaat: er kwam een betere scène voor het verhaal, en een hechtere set.

Advies voor makers — werken met acteurs

→ Repeteer de emotie, niet de scène. Gebruik alternatieve situaties om het gevoel alvast aan te raken.

→ Geef acteurs de vrijheid om fouten te maken en de zekerheid dat ze dat mogen.

→ Kijk niet alleen naar ogen via je monitor. De poëzie zit in het veld dat een acteur om zich heen uitstraalt, iets wat op beeld niet altijd registreert.

→ Improviseer gericht: in drukte, overgangen of scènes in dienst van een emotionele zoektocht. Niet in te strak gedramatiseerde scènes.

→ Betrek een intimiteitscoördinator. Je deelt hierbij een verantwoordelijkheid die je als regisseur of acteur niet enkel in je eentje kunt dragen, en het creëert vertrouwen.

Research als fundament

Geen koningen in ons bloed — 2015 / Paradise Drifters — 2020

Mees hoeft een wereld niet zelf te hebben geleefd om er een film over te maken. Maar hij moet die wereld wel echt kennen. Voor Geen koningen in ons bloed, een film over jongeren die tussen jeugdinstelling, pleeggezin en jeugdgevangenis zwerven, dook hij jarenlang in de jeugdzorg. Met co-scenarist Bastiaan Kroeger sprak hij tientallen jongeren, bezocht hij instellingen, totdat hij op een dag ontdekte dat in de straat om de hoek waar hij was opgegroeid een jongereninstelling bleek te zijn. Nooit gezien.

Steeds dieper gaan, steeds dichter bij de mensen: dat is zijn werkwijze. “Ik hoef het niet altijd geleefd te hebben om een film te maken. Maar ik wil wel echt heel goed weten waar het over gaat.” Niet om het verhaal te claimen, maar om het te mogen vertellen. Hij stelt zichzelf de vraag: “In hoeverre kan ik het mezelf permitteren om dit verhaal te vertellen?” Het antwoord ligt niet in afkomst of identiteit, maar in de diepte van zijn betrokkenheid en de eerlijkheid van zijn invalshoek.

Hij is zich bewust van het bredere gesprek dat in de filmindustrie wordt gevoerd over eigenaarschap van verhalen: over diversiteit, inclusiviteit, over wie welk verhaal mag vertellen. “Ik ben niet opgegroeid in de jeugdzorg. Maar ik ben heel dichtbij de mensen gegaan en heb jarenlang onderzoek gedaan, tot ik me vertrouwd voelde met het onderwerp. Ik snap wat jij [zijn personages uit Paradise Drifters red.] zoekt.” Zo’n verhaal draag je nooit alleen, zegt hij. Het wordt gemaakt samen met alle mensen die hun leven met je deelden tijdens het onderzoek, en dat gewicht neemt hij serieus.

Er is een raakvlak dat hij wel mag aanraken, zegt Mees: als het in zijn hart snijdt, als hij het gevoel heeft dat hij er dichtbij komt. Maar als die pure plek er niet is, haakt hij af. Want dan verlies je het narratief uit het oog, durf je geen dramatische keuzes meer te maken, en dan is de film niet meer van jou.

Bekijk deze titels

(Short) 2013

Cowboys janken ook(Short) 2013

When Sven provokes a fight after an evening out in Amsterdam his best friend ends up in a coma, and nothing is the same as before.

Feedback ontvangen zonder je ziel te verliezen

Samenwerken – in het systeem

Het traject van script naar scherm gaat in Nederland door veel handen: omroepen, dramaturgen, het Filmfonds, redacteuren. Voor sommige makers voelt dat als een strijd. Mees ervaart het anders. Feedback is voor hem geen aanval op zijn makerschap, maar een eerlijke toets. Het leerde hem meningen van anderen te destilleren, wat klopt met zijn hartslag. “Kan ik luisteren en over mijn ego heen stappen?”

Toch is er een verschil tussen de scriptfase en de montagetafel. “In een script kun je nog zeggen: we gaan in een luchtballon varen. In de montage is die ballon er gewoon niet.” Het is confronterend, zegt hij, maar ook vruchtbaar als het uit een plek van aandacht komt en niet van kritiek omwille van de kritiek.

Zijn crew samenstellen beschouwt hij als net zo belangrijk als zijn cast samenstellen. Per project opnieuw onderzoeken wie je nodig hebt, en soms bewust mensen kiezen waarmee je de taal nog moet ontwikkelen, omdat dat nieuwe gesprekken oplevert. Bij A Family werkte hij voor het eerst met een postproductieteam verspreid over twee landen: de montage in Amsterdam, de rest in België, met een getalenteerd team waarmee hij nog niet eerder had samengewerkt.

Altijd hoop aan het eind

A Family — 2026

Er is een vraag die Hugo Emmerzael stelt die Mees even stilzet: “jouw films balanceren altijd op een afgrond. Hoe gaat het met jou?” Het is geen grap. Het is een echte vraag, aan een maker wiens werk voortkomt uit een diepe emotionele plek.

Mees antwoordt zonder aarzeling met dat hij altijd hoop aan het eind laat zien. “Het licht aan het eind van de tunnel kan hard zijn of zacht, maar het is er altijd.” Want wat hem het leven het mooiste maakt zijn de mensen om hem heen. “Datgene wat mij het leven het allermooist maakt. En dat wil ik ook vieren.” Niet ondanks een storm, maar ook te midden van een razende storm.

Met A Family, een film over emotionele veiligheid in een familie die uit elkaar valt, keert hij het dichtst terug naar zichzelf. Na jaren van internationale festivals, onzekerheid, vergelijken, falen en terugvinden, weet hij nu precies waar hij het liefst wil zitten. Niet omdat hij het altijd al wist, maar omdat zijn eerdere werk, ook het mislukte, ook het te grimmige, ook het te fragmentarische, hem als kompas heeft gediend.

Zijn advies aan het publiek, kwam van zijn zus aan wie A Family is opgedragen, en is misschien wel de simpelste les én de moeilijkste van allemaal:

“Probeer jezelf niet met anderen te vergelijken. Blijf bij jezelf, volg je eigen hartslag, want je bent heel uniek.” — Mees

De kern — inzichten voor andere makers

→ Bouw levenservaring op vóór je naar de Filmacademie gaat of een andere opleiding. Je hebt er meer aan.

→ Maak, maak, maak. Ook als het mislukt. Elk werk is een bouwsteen voor je eigen kompas.

→ Research is de basis van eigenaarschap. Je hoeft het niet geleefd te hebben, maar je moet het wél kennen.

→ Zie feedback niet als een bedreiging. Het is een eerlijke toets. Leer te destilleren wat klopt met jouw hartslag.

→ Je crew casten is net zo belangrijk als je cast casten. Delen jullie dezelfde hartslag?

→ Films hebben hoop nodig, maar die hoop kan ook midden in een storm bestaan.

A Family van Mees Peijnenburg is vanaf 2 april 2026 te zien in de Nederlandse bioscopen.